Her zaman iki kere 2 dört etmeyebilir -Asimetrik Ahenk-

Mevlüt Yiğit

09-08-2011 07:00


Her zaman iki kere 2 dört etmeyebilir. Tam simetrik bir ahenk beklediğimiz bir düzlemde farklı bir asimetri ile karşılaşabiliriz. Sayma sayılarındaki sıralamada simetrik bir ahenk görürüz. Sayma sayıları 1'den başlayıp 2,3,4,5... diye gider ve her 10'uncu sayıda bir yan tarafa bir rakam eklenerek yükselir. 10 artar 100 olur, 100 artar 1000 (bin) olur, 1000 bin ile çarpınca 1,000,000 (milyon) olur. Bu rakamlar insan havsalasının alabildiği yere kadar böyle gider durur. 

Sayma sayılarındaki sıralamayı ve değer artışını diğer artış gösteren kavramlardaki artışlarda göremeyebiliriz. 

Ağırlık birimlerinde ve uzunluk ölçülerinde de sayma sayılarındaki artışı aynen görebiliriz. Ama hepsi '0' veya '1'den oluşan 8 tane 'bit' birleşerek bir bayt eder. Bayt'lar ise artışlarını katlanarak sağlar. 16 bit 2 bayt yapar mesela. Buradaki artış sayma sayılarındaki gibi matematiksel olarak tek tek artmaz da katlana katlana yani aritmetik olarak artar. 32 bit 4 bayt, 64 bit 8 bayt, 128 bit 16 bayt, 256 bit 32 bayt ve onun iki kat olan 512 bit ise 64 kilobayt eder. 

1000 kilogram bir ton ederken 1024 bayt ise bir kilobayt, 1024 kilobayt da 1 gigabayt eder. 

Bir de bu artışı zaman dilimlerinde incelediğimizde çok farklı çarkların birbirlerini takip ettiğini görebiliriz. 

Günlük hayatta kullandığımız en küçük zaman dilimi saniyedir. Saniyeden aşağıya doğru inersek saliseye ulaşırız. Saniyeden sonra aşağıya doğru her gidiş 10'un katları olarak giderken yukarıya gittiğimizde saniyenin bir büyüğü dakika saniyenin tam 60 katıdır. 60 Salise 1 saniye, 60 Saniye 1 dakikadır. Dakikanın 60 katı saat ederken saatin bir üst zaman dilimi olan gün ise 24 saattir. Günün üstü hafta günün 7 katı, ay ise 30 katıdır. O da 7 günlük haftanın 4 katına tekabül eder. Ayın bir üst zaman dilimi yıl ise; Ayın 12 katı, haftanın 51 katı, günün ise 365 katıdır. Yıldan sonraki zaman dilimi olan asır 100 tane yıl demektir. 10 asır bir araya geldikçe de milenyum veya binyıl meydana gelmektedir. Bazen de 40 seneye erbaîn denildiği olurken 2 buçuk erbain ancak bir asır eder. 

Zaman dilimlerinde çeyrek kavramı vardır ki, dörtte bir anlamına gelir. Bu çeyrekte de farklı sonuçlar alınır. Çeyrek, saniyede kullanılmazken dakika ve saatte kullanılınca 15 ile ifade edilir, gün için kullanılacaksa 6 ile ifade edilir. Yarım meselesi de öyledir. "Yarım" şayet saat için kullanılıyorsa 30 (dakika), Gün olarak kullanılıyorsa 12 (saat), ay için kullanılıyorsa 15 (gün), ve yıl için kullanılıyorsa 6 (ay) olarak kullanılır. Asır için çeyrek 25, yarım ise 50 (yıl) ile ifade edilir. İşte burada çarpan 2 değişmezken çarpılan 2'den bir tanesi yarım gün (12) diğeri yarım saat (30) ise sonuç dört çıkmayabilecektir. 

Görüldüğü gibi zaman dilimlerinin asimetrik olmalarına rağmen ahenk içinde gittiği ve birbirine dönüştüğü görülmektedir. Bir zaman dilimi üst dilime geçişte: 10 kat, 60 kat, 24 kat, 7 kat, 30 kat, 12 kat ve 100 kat artarak ilerlemektedir. Hatta 365 kat, 4 kat, 2 buçuk kat ve 10 kat veya 1000 artarak yeni zaman dilimlerini oluşturmaktadır. 

Bu durumda 11 ayrı asimetrik arış meydana gelmekte ve bu rakamlar ahenksizlik oluşturmamaktadır. 

Alan ölçümlerinde 10'ar artış göstermekte hacim ölçümlerinde ise 1000'er artış gösterilmektedir. 

Kur'an- Kerim'de de son derece yüksek bir ahenk vardır. Kur'an'ın ahenksiz hiç bir kısmı da yoktur zaten. Ama Kur'an bir kalıba oturtulmaya da kalkışılamaz. Şayet bizim anlayamadığımız bir asimetri varsa bu asimetriye rağmen ahenk devam etmektedir. Mesela Kur'an’da en kısa Sure bir satır uzunluğunu, en uzun ayet ise bir sayfa büyüklüğünü teşkil etmektedir. 5 sayfa bir hizb, 4 hizb veya 20 sayfa bir cüz etmektedir. 30 cüz 600 sayfa ederken bu 600 sayfa 114 sureden müteşekkildir. Ayrıca 150 hizb 600 sayfa eder. Kur'an'da 6666 ayet ve 3 milyon harf vardır. Kur’an incelendiğinde çok daha farklı ahenkli sayılara ulaşılmıştır.

Rakamlardaki asimetri Para birimlerinde de vardır. 1 Kuruş 10 kuruş olduğunda 10 kuruştur. Ama 100 kuruş olduğunda bir liradır. Geriye doğru gidersek -şu anda pratikte kullanılmamakla beraber- 40 para bir kuruş 100 para 2,5 (iki buçuk) kuruş eder. 4000 para ise bu hesaba göre ancak şimdiki 1 (bir) lira veya diğer bir ifade ile bir lira 4 bin para eder.

Net rakamla brüt rakam yüzdeleri arasında fark vardır. Bir rakamın üzerine % yüz bir fark ekleseniz iki katı eder. Ama aynı rakamdan % 50 çıkardığınızda yarısı eder. 100 liranın üzerine % 100 zam koysanız 200 lira eder. Bu 200 liradan % 50 indirim yaparsanız eski rakam 100 lirayı bulursunuz. Yüzde 100 indirim yapamazsınız. Bu rakamlar yüksek oranlarda net anlaşılırken küçük oranlardaki artış ve eksiltmelerde bunlar gözden kaçırılmaması gereken bir ayrıntıdır. Net üzerinden % x şu kadar veya Brüt üzerinden % x şu kadar diye belirtilmelidir. Her zaman iki kere 2 dört etmeyebilir. Çarpan ile çarpılanın ne olduğuna bağlı....

YORUMLAR
Henüz Yorum Yok !
Diğer Yazıları
1
Burak Tahir Bilici
Mevlüt Yiğit
Öğr. Gör. Ahmet Yaşar ZENGİN